Vroeg of laat valt het woord: boedelbeschrijving. Het klinkt als iets uit een oude film, met een notaris die met een ganzenveer de meubels telt. In de praktijk is het simpelweg een overzicht van alles wat iemand nalaat: de bezittingen en de schulden, op de dag van overlijden.
Een boedelbeschrijving is verplicht als u de erfenis beneficiair aanvaardt of als er een executeur is aangewezen. Maar ook zonder die verplichting is het een verstandige stap. Het brengt rust, en het beschermt u later tegen discussie.
Begin bij een vaste datum: de dag van overlijden
Een boedelbeschrijving is een foto van de financiele situatie op een specifiek moment. Alles wat daarna gebeurt, zoals een pensioen dat nog binnenkomt of een incasso die nog afgaat, hoort er in eerste instantie niet in.
Vraag daarom bij elke bank het saldo op van de exacte overlijdensdatum. Banken zijn dat gewend en leveren dat overzicht meestal zonder problemen.
De bezittingen op een rij
- De woning. Was er een koopwoning? Noteer de WOZ-waarde. Die kunt u gratis opzoeken via het WOZ-waardeloket van het Kadaster.
- Bank- en spaarrekeningen. Inclusief beleggingsrekeningen en eventuele rekeningen bij buitenlandse banken.
- Voertuigen. De dagwaarde van de auto, motor of caravan.
- Waardevolle spullen. Kunst, antiek, sieraden, dure apparatuur. De gewone inboedel mag u als een schatting opnemen.
- Nog te ontvangen bedragen. Denk aan een teruggave van de Belastingdienst of een uitkering van een verzekering.
U hoeft echt niet elk kopje te tellen. Het gaat om een eerlijk en herkenbaar beeld, niet om de laatste euro.
En dan de schulden
Een nalatenschap bestaat helaas niet alleen uit bezit. Voor het bedrag onder de streep tellen ook mee:
- De hypotheek die nog op de woning rust
- Persoonlijke leningen, creditcardschulden of een studieschuld
- Openstaande aanslagen van de Belastingdienst of de gemeente
- De kosten van de uitvaart, voor zover die niet door een verzekering zijn vergoed
- Rekeningen die nog binnenkomen over de periode voor het overlijden
Waarom nauwkeurigheid u beschermt
Een zorgvuldige boedelbeschrijving is uw beste bewijsstuk. Naar de andere erfgenamen toe, en naar de Belastingdienst. Als iedereen zwart op wit kan zien wat er was en wat eraf ging, is er weinig ruimte voor achterdocht.
Heeft u beneficiair aanvaard, dan gelden er bovendien formele regels voor het afwikkelen. De notaris of de kantonrechter kan u vertellen wat er in uw situatie precies moet. Op notaris.nl over het afwikkelen van een nalatenschap staat een goede uitleg.
Van losse briefjes naar een compleet overzicht
De meeste mensen beginnen in een spreadsheet en lopen daar na een week op vast. Rekeningen die dubbel staan, bedragen die niet meer kloppen, geen idee meer welke versie de laatste is.
In ErfPilot vult u de bezittingen en schulden in bij de module boedelbeschrijving. Het programma rekent het saldo automatisch bij, gebruikt dezelfde gegevens voor de erfbelasting en zet er een nette rapportage van klaar die u met de erfgenamen kunt delen. U voert de gegevens dus een keer in, niet drie keer.
Hoe waardeert u de inboedel?
Dit is de vraag waar de meeste mensen op vastlopen. Voor de erfbelasting geldt de waarde in het economisch verkeer: wat zou het opbrengen als u het vandaag zou verkopen? Voor gewone inboedel is dat vaak verrassend weinig.
Een bank die nieuw duizend euro kostte, brengt tweedehands misschien vijftig euro op. Voor de gewone inboedel volstaat daarom meestal een onderbouwde schatting van het geheel. Waardevolle uitzonderingen benoemt u wel apart: kunst, antiek, sieraden, een verzameling of een dure fiets.
Twijfelt u bij een specifiek voorwerp? Vraag een taxatie aan bij een veilinghuis of gespecialiseerde handelaar en bewaar dat document bij de administratie. Een taxatie op papier is later goud waard, zowel richting de erfgenamen als richting de Belastingdienst.
Drie fouten die vaak terugkomen
Werken met de verkoopprijs van het huis. Voor de erfbelasting telt de WOZ-waarde, niet wat de woning later opbrengt. Dat verschil kan flink zijn.
Bezittingen en schulden door elkaar zetten. Houd twee kolommen aan. Alleen dan ziet u wat er onder de streep overblijft, en dat bedrag heeft u nodig.
Later gemaakte kosten meenemen. Kosten van na het overlijden, zoals het leeghalen van de woning, horen niet in de boedelbeschrijving op de overlijdensdatum. Houd ze wel apart bij, want ze spelen mee bij de verdeling.
Wanneer is een notaris verstandig?
Bij een eenvoudige nalatenschap kunt u de boedelbeschrijving prima zelf opstellen. Schakel wel hulp in als er een onderneming in de nalatenschap zit, als er onroerend goed in het buitenland is, of als een van de erfgenamen minderjarig is of onder bewind staat. In die gevallen gelden extra regels en is een fout later moeilijk te herstellen.
Lees ook
- Aangifte erfbelasting 2026: termijn, vrijstellingen en aftrekposten
- Nalatenschap afwikkelen: waar begint u?
Kort samengevat
Kies de overlijdensdatum als peildatum, vraag de banksaldi van die dag op, noteer bezittingen en schulden apart en wees eerder volledig dan precies. Daarmee heeft u een basis waar iedereen op kan bouwen.
Wilt u zien hoe de boedelbeschrijving in ErfPilot werkt? Bekijk de functies. Liever meteen beginnen? Bestel ErfPilot voor eenmalig 599 euro.